Psikolojide Kavramlar - Sayfa 17 - ForumIRC.Com

Beni Anımsa?
Etiket Listesi

Cevapla Yeni konu oluştur
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #161
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Sosyal Karşılaştırma

Bireyin kendisi hakkında bir fikir edinebilmek veya sahip olduğu fikri korumak için kendini diğerleriyle karşılaştırma sürecidir. Sosyal karşılaştırma kıyas noktası olarak alman kişi veya gruplara bağlı olarak farklı şekiller alır; örneğin aşağı doğru karşılaştırma yukarı doğru karşılaştırma benzerleriyle karşılaştırma gibi. Ayrıca karşılaştırma boyutuna göre de farklı şekiller alabilir; örneğin yeteneklerin karşılaştırılması bilgi ve becerilerin karşılaştırılması gibi.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #162
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Sosyal Mesafe

Hall'in tipolojisinde üçüncü tabakayı belirleyen bu mesafe (social distance) yaklaşık olarak 1.25 m. ile 3.70 m. arası mesafeyi belirtir. Bu mesafenin bireyin ilişki ve etkinliklerine hakimiyetinin sınırlarıyla çakıştığı söylenebilir. Bu alan kişisel olmayan ilişkilere nezaket ilişkilerine ve iş ilişkilerine ayrılmıştır.
Hail diğer mesafeleri olduğu gibi sosyal mesafeyi de 'yakın' ve 'uzak' kısım olmak üzere kendi içinde ikiye ayırır. Birlikte çalışan insanlar (patron-sekreter resepsiyon memuru-müşteri vb.) yakın sosyal mesafeyi kullanırken yabancılar 'uzak' sosyal mesafede (insanların karşıdakine "şöyle bir uzaklaş da sana bakayım" dedikleri mesafe) tutulur.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #163
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Sosyallik

XX. yüzyıl başında Georg Simmel tarafından ortaya atılan sosyallik (sociability) terimi bireyin diğerleriyle kurduğu kişisel ilişkiler bütününe göndermektedir. Bu anlamda aile üyeleri akrabalar arkadaşlar dostlar komşular iş/çalışma arkadaşları ve benzeri kişiler arası tüm ilişkileri kapsamaktadır.
İşlemsel olarak sosyallik bireyin düzenli olarak ilişkide olduğu kişilerle oluşturduğu sosyal ağın genişliği veya darlığı boyutunda kavramsallaştırılmaktadır. Dolayısıyla sosyallik bir bakıma birey (veya grubun) sahip olduğu 'sosyal sermaye'yi ifade etmekte ve sosyallik düzeyi bu sermayenin ya da kaynağın büyüklüğünü yansıtmaktadır.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #164
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Stereotip

Etimolojik olarak stereos (katı) ve typos (nitelik tip) sözcüklerinden oluşan stereotip terimi ilk kez 'kafamızdaki imajlar'a işaret etmek üzere Lippmann (1922) tarafından ortaya atılmıştır. Stereotip terimi genel olarak diğer insanları içine yerleştirdiğimiz kategorileri ifade etmektedir. Bu çerçevede stereotipler diğer bir bireyi veya bireyler grubunu tanımlamak için kullandığımız basitleştirilmiş betimsel kategoriler olarak tanımlanabilir.
Sosyal psikoloji literatüründe gruplar arası ilişkiler inançlar ve temsiller bağlamında kullanılan stereotip bir birey grup veya topluluk hakkında sahip olunan temellendirilmemiş kanaattir. Belirli bir hedef hakkında basitleştirilmiş yaygın inançlara dayanan stereotipler bireysel farklılıkları dikkate almayan kalıp yargılardır. Stereotiplere sıklıkla hedef olan gruplar yaş cinsiyet meslek grupları azınlık grupları ve milliyetlerdir.
Stereotip önyargıları besleyen koruyan önemli bir mekanizmadır. Belirli bir kategoriye ait kişilere ilişkin enformasyonların algılanmasındaki ve işlenmesindeki rolleri yanı sıra gruplar hakkındaki beklentileri de etkilerler.
Bazı hallerde önyargıların gelişmesine yol açıp ayrımcılığa zemin hazırlarlar. Literatürde kullanıldığı şekliyle stereotipler genellikle sözel ifadelerde ortaya konmaktadır önyargılar ise daha geniş bir ifade alanına sahiptir; stereotip daha ziyade tekbiçimli bir nitelik taşırken önyargı çok sayıda stereotipi (örneğin ırk din cinsiyet stereotipleri) kapsayabilir. Bir bakıma stereotip sosyal temsillerin işlevsel yanını önyargı ise yapısal yanını ifade etmektedir.
Stereotipler konusunda ülkemizde yapılan araştırmalardan birinde (Harlak 1993) stereotiplerin turizm bağlamında diğeriyle ilişki fırsatlarına bağlı olarak şekillendiğini ortaya koymuştur. Bir diğer araştırmada (Teközel ve Bilgin 1998) ise kişilerin kolektif kimliklerini tanımlayıcı buldukları sıfatların gruplar arası bağlama göre değiştiği bir başka deyişle stereotiplerin karşılaştırma gruplarına göre belirginlik (saliency) kazandığı sonucuna varılmıştır.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #165
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Suçluluk

Suçluluk (sense of guilt culpabüity) terimi bir hata yaptığı bilincine sahip bireyin durumu veya duygusunu ifade etmektedir. Suçluluk esas olarak moral bir duygudur zira iyi veya kötünün ne olduğunu belirleyen moral bilinç olmadan hata kavramı da var olamaz. Suçluluk duygusu çeşitli toplumlarda sosyal kontrolü sağlamanın ve hatta manipülasyonun temelini oluşturmaktadır.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #166
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Tabu

Tabu terimi ilkel toplumlar bağlamında ele alındığında kendisiyle temas edilmesi veya kullanılması moral olarak yasaklanmış bir kişi veya nesneyi ifade etmektedir. Ancak günümüz toplumlarında tabu genel olarak 'hakkında konuşulmayan şey' anlamına gelmektedir; örneğin cinsel nitelikli konular kutsal sayılan şeyler ideolojik-politik olarak tartışılması sakıncalı görülen konular vb.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #167
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Taklit

Taklit (imitation) sosyal psikoloji tarihinin ilk kavramlarından biridir ve yaygın anlamında bir başkasının davranışını tekrarı ifade etmektedir. 1890'da G. Tarde'ın hakkında bir monografi yazdığı taklit kavramı daha sonra uzunca bir süre gündemden düşmüş 1960'larda sosyal öğrenme teorisiyle yeniden ortaya çıkmıştır.
Sosyal öğrenme teorisyenleri (Bandura vs.) taklit ile öğrenmeyi birbirinden kesinlikle ayırmaktadır: Taklit örnek bir davranışın yeniden üretimi olarak öğrenmeden ziyade performans düzeyinde yer almaktadır ve bu nedenle taklidi tanımlamada taklit edilen davranışın özellikleri önem taşımaktadır; örneğin modelin davranışının taklit edenin repertuvarında yer almaması (bir sürücünün önündeki arabanın kırmızı ışıkta durmasının ardından durması öndekini taklit ettiği anlamına gelmemektedir) taklidi ayırdetmede en belirgin ölçütlerdendir.
Araştırmalar bazı koşulların taklidi kolaylaştırıcı bîr rol oynadığını ortaya koymaktadır. Örneğin model olanın statü ve saygınlığı model ile kişi (taklit etme durumundaki kişi) arasında olumlu duygular model ile kişinin benzerlik düzeyi kişinin bizzat kendi deneyimi olmamakla birlikte modelin söz konusu bir davranışı yapmakla ödül veya kazanç sağladığını algılaması gibi.
Yeterince incelenmemesine rağmen taklidin eğitim açısından önemli bazı işlevleri olduğu bilinmektedir. Her şeyden önce taklit öğrenmeyi hızlandırıcı bir etkiye (özellikle kendiliğinden pozitif olarak pekiştirilme imkânı zayıf olan davranışlarda) sahiptir; ikincisi inhibisyonları ortadan kaldırabilir; üçüncüsü daha önceden öğrenilmiş sosyal olarak yaptırıma uğramamış fakat yapılmayan davranışların ortaya çıkarılmasında kolaylaştırıcı bir rol oynayabilir.
Taklit (mimesis) olgusu Girard'ın günah keçisi teorisinde toplumu tesis edici bir rol yüklenmektedir.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #168
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Temel Hata

Temel hata kavramı (fundamental attribution error) atıf konusunda gözlenen en önemli yanlılıklardan birini ifade etmektedir. Bir başkasının davranışlarını açıklamaya çalışan bir kişinin normal olarak davranışla ilgili bir takım dış etkenler veya zorlamalar varsa buna bağlı olarak davranışı bu faktörlere atfetmesi beklenir.
Ancak araştırmalar bunun böyle olmadığını insanın içsellik yönünde genel bir eğilimi olduğunu göstermektedir. Örneğin davranışı gözlenen kişinin özgür olup olmadığına tercih imkânının bulunup bulunmadığına bakılmaksızın kişisel özellikleri ön plana çıkarılmaktadır. Bireyin bir başkasının davranışım açıklama çabasında durum ne olursa olsun dış etkenlerin aleyhine iç etkenlerin rolüne ağırlık verme eğilimi temel atıf hatası olarak tanımlanmıştır (Ross 1977).
Temel hata çeşitli düzeylerde irdelenmiştir; yorumların çoğu temel hatayı insanın sosyal çevresi üzerinde belirli bir denetim kurma ihtiyacına dayandırmıştır (Bouchet ve ark. 1996). Bu çerçevede sosyal psikologların önemli bir kısmı temel hatayı motivasyonel bir yanlılık olarak nitelemiştir; örneğin bireyin ihtiyaç ve arzularına hizmet eden inançlar oluşturma ve koruma eğilimi (Weiner) kendine atıflarda benlik savunma ihtiyacı ve başkasına atıflarda kontrol ihtiyacı (Kruglanski); bireyci bir toplumda adil dünya inancım koruma eğilimi (Lerner) gibi.
Ancak temel hataya bilişsel ve normatif planda da açıklamalar getirilmiştir. Bilişsel açıklama bireyin dikkatini aktörün üzerine odaklaştırmasına; normatif açıklama ise modern Batı toplumlarında içselliğin sosyal bir norm olarak kendini dayatmasına dayandırılmıştır.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #169
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:08
Temel Kişilik

Temel kişilik kavramı (basic personality) 1930'lu yıllardan itibaren sosyal bilimler alanında parlamaya başlayan kültüralist akımın sembol kavramlarındandır. Kültüralizm akımı kültürün insan davranışları ve kişiliği üzerindeki etkilerinin araştırılması yönünde büyük bir ilgi uyandırmıştır.
Bu akım çerçevesinde ulusal karakterin bir versiyonu gibi görünen temel kişilik kavramını ortaya atan ve kültürün insan kişiliğini şekillendirdiğini öne süren araştırmacılardan birisi Abraham Kardiner'dir (Bir diğeri de Ralph Linton). Kardiner 'temel kişilik' kavramı zemininde antropoloji ile psikanalizi bağdaştırmaya çalışmıştır.
Temel kişilik kavramı belirli bir toplumun üyelerinin ortak kişilik yapısını ifade etmektedir. Temel kişilik aile ortamının eğitimin ve sosyal çevrenin etkisiyle bireylerde benzer tutumlar inançlar değerler eğilimler duygular vb. oluşmasına dayanmaktadır. Kardiner'e göre temel kişilik dört temel öğeden oluşur:
1) Düşünce teknikleri; yani bireyin gerçekliği düşünme tarzı
2) Güvenlik sistemleri; bireylerin çevresel engellenmelerin yarattığı kaygılarla başa çıkmak için başvurduğu savunma sistemleri
3) Geniş anlamda üst-ben; diğerlerinin takdir ve sevgisini kazanma arzusuna dayalı super-ego söz konusu
4) Dinsel tutumlar. Kardiner'e göre bu dört temel kişilik öğesi kurumlarla ilişkilidir; bir yandan 'birincil kurumlar' denen bazı kurumlar tarafından üretilirler Öte yandan 'ikincil kurumlar' denilen bazı kurumları üretirler.
Kardiner'e (1939) göre temel kişiliği belirleyen temel faktör kültürel çerçevedir. Kültürel çerçevenin ana unsurları arasında aile organizasyonu ailede verilen temel bakım ve terbiye cinsel yasaklar beslenme tarzları gibi birincil kurumlar yer almakta ve bunlar ana-babaya ilişkin temel tutumları meydana getirmekte ve bunlar da dinler mitler efsaneler düşünce teknikleri iletişim tarzları ve stilleri gibi ikincil kurumlarda yansıyan sembolik projeksiyonlar vasıtasıyla her topluma özgü kişilik tipini belirlemektedir yani kısaca ifade edilirse bir toplumun özgül kişilik tipi onun kültürü tarafından şekillendirilmektedir.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Standart Yanıt: Psikolojide Kavramlar #170
Painfully - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Alt 14 Nisan 2021, 09:09
Terituvar

Hayvan veya insan sakinleri tarafından işaretlenmiş kendilenmiş ve hem cinslerine karşı savunulan yaşam alanı olarak tanımlanabilir. Hayvan davranışlarının incelenmesinden (Armstrong Lorenz) hareketle geliştirilen terituvar (territory) kavramı çevre psikologlarının gözlemlerine göre insanların mekânla ilişkilerinde de geçerliliğini korumaktadır.
Bireylerin yalnız veya çeşitli gruplarda (formasyon grupları aile işletmeler örgütler vb.) yaşam alanını yapılandırmaları ve işaretlemeleri (mekânın değişik noktalarına elbise aksesuarları ve eşyalar konması mekânın yazı veya resimle işaretlenmesi kapı-duvar ve paravan türü vasıtalarla mekânın yapılandırılması) ve böylece başka yerlerden farklı güvenli tanıdık bir yer kurmaları bir bakıma terituvar oluşturma olarak nitelendirilebilir.
__________________
“çirkinsiniz ve bu fiziksel değil.”
Cevapla Yeni konu oluştur

İçeriği Sosyalleştir


Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)
 

Benzer Konular
Konu
Konuyu Başlatan
Forum
Cevaplar
Son Mesaj
Painfully
Psikoloji
12
22 Haziran 2021 06:53

© İçerik sağlayıcı paylaşım sitesi olarak hizmet veren ForumIRC.Com sitemizde 5651 sayılı kanunun 8. maddesine ve T.C.K'nın 125. maddesine göre tüm üyelerimiz yaptıkları paylaşımlardan kendileri sorumludur. Sitemiz hakkında yapılacak tüm hukuksal şikayetleri İletişim bağlantısından bize ulaşıldıktan en geç 3 (üç) gün içerisinde ilgili kanunlar ve yönetmenlikler çerçevesinde tarafımızca incelenerek, gereken işlemler yapılacak ve site yöneticilerimiz tarafından bilgi verilecektir.